تو اين را دروغ و فسانه مخوان

به يكسان روش در زمانه  مدان

ايرانويچ خاستگاه اوليه همه آرياييان گيتي بود كه روزگاري همه با هم در اين سرزمين سردسير در كنار توده هاي آتش سرخ سوزان خود را گرم ميكردند و در طبيعت زيباي آن به ديدن مناظر شگرف و زمزمه نسيم صبحگاهي و تموج جويبارها مي پرداختند و از نوشيدن عصاره گياه نشاط آور سومه( هئومه) سرمست شده به پرستش و ستایش ایزدان می پرداختند.

 پژوهش در تعيين موقعيت جغرافيايي اين مكان در قرون اخير موضوع بحث بسياري از دانشمندان بوده و گروهي آنرا سرزميني افسانه اي و خيالي و عده اي با استناد به توصيفات آب و هوايي و برخي گزارشات در متون ديني هر يك منطقه اي از جهان را حدس زده اند كه پرداختن به اين حدسيات موضوع بحث ما در اين بخش نيست.

ايرانويچ واژه اي به زبان پهلوي است كه از نام اوستايي ائيرينه وئيجه Airiyana.Vaejah  گرفته شده  كه به  معناي خاستگاه يا مركزيت يا محل تمركزائيري ها است و ائيريه واژه اوستايي به معناي آزاده است و ناميست كه به طبقه اشراف و سلحشوران اين ملت اطلاق میگردید. اين واژه در منابع هندي اريه و در كتيبه هاي هخامنشي نيز اريه ناميده شده که امروزه آریا می نامیم.

در ونديداد اوستا به جز توصيف آب و هوايي و اشاره به سرماي ديو داده و وفور نوعي مار كه به آن اشاره داشتيم چندان كه بايد به موقعيت جغرافيايي ايرانويچ پرداخته نشده است. اشاره به ده ماه زمستاني و وجود سيلابهاي پيشرفته در زمستان هم نميتواند مشخصه منطقه خاصي از جهان باشد. در بخش يشتهاي اوستا نيز بارها از ايرانويچ و رودخانه دائيتي نيك (ونگوهي داييتي )ياد شده است اما نام هيچ رودخانه اي در تاريخ شناخته شده جهان باستان  با نام اين رود مطابقت ندارد.

در منابع پهلوي به نقل از متون ديني مذكور است كه جهان از هفت كشور تشكيل شده بود كه كشور مركزي را خونيره يا خونيرث Xvaniratha مي ناميدند و  ايرانويج در ناف جهان و در ميان كشور خونيره  واقع بوده و در شمال خونيره در بن كده زمستان دو كشور ديگر به نامهاي وئوروبرشت Vourubaresht و وئوروجرشت Vourujaresht قرار داشتند كه علي القاعده ايرانويچ در جنوب آنها جاي داشته است. اما اين توضيحات كافي بنظر نميرسد و ما در تاريخ شناخته شده و مدون جهان حتي در عهد عتيق اسامي چنين كشورهايي را نشنيده ايم و به عبارتي با توجه به مجموعه آنچه در منابع ايراني آمده است چيزي از موقعيت جغرافيايي ايرانويچ  دستگير نميشود و ما ناگزیر به مراجعه به منابع اساطیری هندوان هستیم.